Op 30 juni 2022 heeft minister Yeşilgöz-Zegerius van Justitie en Veiligheid besloten om de Landelijke Eenheid van de politie op te splitsen in twee afzonderlijke landelijke eenheden.

Naar aanleiding van kritische rapporten

Deze beslissing volgt op het advies van de Commissie Schneiders, die na een reeks kritische rapporten concludeerde dat fundamentele veranderingen noodzakelijk waren voor de Landelijke Eenheid (LE). Zowel de korps- als eenheidsleiding onderschrijven dit besluit, met als doel het creëren van twee toekomstbestendige, goed bestuurbare eenheden waarin medewerkers veilig en professioneel kunnen opereren.

Het onderzoek van de Commissie Schneiders, dat begon in het afgelopen jaar, richtte zich op de inrichting van de Landelijke Eenheid en haar positie binnen het bredere politiebestel. In april van dit jaar constateerde de commissie in een tussenrapportage dat ingrijpende veranderingen noodzakelijk waren. In haar eindrapportage, getiteld ‘Ruimte voor slagvaardig politiewerk’, die op 30 juni naar de Tweede Kamer is gestuurd, benoemt de commissie specifieke aanbevelingen voor verandering.

Twee gelijkwaardige eenheden

Een van de belangrijkste aanpassingen is de opsplitsing van de Landelijke Eenheid in twee gelijkwaardige eenheden. De commissie benadrukt dat deze verandering zal leiden tot meer focus op specialistische taken, de doorontwikkeling van kennis en methodieken, en verbetering van bestuurbaarheid, beheersbaarheid en bedrijfsmatige ondersteuning. Hierdoor ontstaat er ook ruimte voor een meer persoonlijke benadering binnen de organisatie.

Minister Yeşilgöz-Zegerius heeft in haar reactie op de rapportage aangegeven dat zij de aanbeveling overneemt en de Landelijke Eenheid daadwerkelijk opsplitsen. Zowel de korps- als eenheidsleiding hebben eerder al aangegeven dat het creëren van twee nieuwe eenheden de meest geschikte oplossing is voor de uitdagingen binnen de LE.

1. Eenheid landelijk expertise en operaties

In de ene landelijke eenheid zullen expertisetaken worden ondergebracht, waaronder handhaving- en opsporingstaken op de infrastructuur (Dienst Infrastructuur) en landelijke beveiligings- en opsporingstaken in het stelsel van bewaken en beveiligen (Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging). Deze eenheid zal tevens nationale intelligencetaken omvatten.

2. Eenheid landelijke opsporing en interventies

De andere landelijke eenheid zal zich richten op de landelijke opsporing van zware vormen van georganiseerde criminaliteit en terrorisme. Hier zullen landelijke recherchetaken, inclusief intelligence en expertise voor de opsporing, worden ondergebracht, evenals de Dienst Speciale Interventies (DSI). Deze eenheid wordt het primaire aanspreekpunt voor buitenlandse opsporingsdiensten.

Beide eenheden worden aangemoedigd om wendbaar te zijn, datagedreven te werken en innovatie en vakontwikkeling te stimuleren. De exacte naamgeving van deze eenheden zal op een later moment worden besloten.

Verdere aanpassingen nodig

De minister en korpschef benadrukken de noodzaak van veranderingen binnen de politie, zoals aanbevolen door de Commissie Schneiders. De focus ligt niet alleen op organisatorische aanpassingen, maar ook op een cultuuromslag en vernieuwing van leiderschap.

Oscar Dros en Van Essen roepen op tot geduld van medewerkers en politiek, omdat de veranderingen niet alleen noodzakelijk zijn, maar ook verdiend worden. Een transitieplan, inclusief opsplitsing van de LE en gewenste werkcultuur, wordt eind deze zomer verwacht. Medewerkers, bevoegd gezag, vakbonden en medezeggenschap worden bij de planvorming betrokken.

Naast geduld wordt om voldoende financiële middelen gevraagd. Momenteel is 20 miljoen gereserveerd, maar dit wordt als een eerste stap gezien. Het definitieve budget zal worden bepaald op basis van het uitgewerkte transitieplan en de ambitieuze doelen op het gebied van criminaliteitsbestrijding.